CBAM Nedir? Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) Rehberi

Avrupa Birliği, 2050 yılına kadar iklim nötr olmayı hedefleyen Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında birçok yeni düzenlemeyi hayata geçirmektedir. Bunlardan en önemlilerinden biri CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), yani Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM)'dır.

CBAM, Avrupa Birliği'ne ithal edilen belirli ürünlerin üretimi sırasında oluşan sera gazı emisyonlarını dikkate alan bir karbon düzenleme mekanizmasıdır. Eğer ürünün üretildiği ülkede karbon maliyeti yeterince fiyatlandırılmıyorsa, AB sınırında ilave bir karbon maliyeti uygulanabilir.

Bu sistem sayesinde Avrupa Birliği;

• Karbon kaçağını önlemeyi,
• Düşük karbonlu üretimi teşvik etmeyi,
• Avrupa'daki üreticiler ile ithalatçılar arasında adil rekabet sağlamayı,
• Küresel sera gazı emisyonlarının azaltılmasına katkıda bulunmayı hedeflemektedir.

CBAM Hangi Sektörleri Kapsıyor?

İlk aşamada aşağıdaki sektörler CBAM kapsamına alınmıştır:

• Çimento
• Demir ve çelik
• Alüminyum
• Gübre
• Elektrik
• Hidrojen

Avrupa Birliği ilerleyen yıllarda kapsamı daha fazla sektör ve ürün grubunu içerecek şekilde genişletmeyi planlamaktadır.

Türkiye'deki Şirketleri Nasıl Etkiliyor?

Türkiye, Avrupa Birliği'nin en büyük ticaret ortaklarından biridir. Bu nedenle AB'ye ihracat yapan birçok Türk şirketi CBAM'den doğrudan veya dolaylı olarak etkilenmektedir.

Özellikle ihracat yapan işletmelerin;

• Karbon emisyonlarını hesaplaması,
• Emisyon verilerini düzenli olarak raporlaması,
• Doğrulanabilir veri altyapısı oluşturması,
• Karbon yönetim süreçlerini dijital hale getirmesi

giderek daha kritik hale gelmektedir.

Büyük ihracatçılar kadar, onların tedarik zincirinde yer alan KOBİ'ler de müşterileri tarafından karbon verisi paylaşmaya yönlendirilebilmektedir.

CBAM Takvimi

CBAM uygulaması aşamalı olarak yürürlüğe alınmıştır.

1 Ekim 2023

Geçiş dönemi başladı. Bu dönemde ithalatçılar yalnızca emisyon raporlaması yaptı.

1 Ocak 2026

Kesin uygulama dönemi başladı. Karbon maliyetlerinin finansal etkileri oluşmaya başladı.

30 Eylül 2027

2026 yılına ait ilk yıllık CBAM beyanlarının tamamlanması beklenmektedir.

Mevzuat zaman içerisinde güncellenebileceğinden şirketlerin resmi duyuruları düzenli olarak takip etmesi önemlidir.

Şirketler Bugünden Ne Yapmalı?

CBAM yalnızca yeni bir raporlama yükümlülüğü değildir. Aynı zamanda şirketlerin veri yönetimi ve sürdürülebilirlik süreçlerini geliştirmesini gerektiren kapsamlı bir dönüşüm sürecidir.

İlk adımlar şunlardır:

• Faaliyet sınırlarının belirlenmesi
• Scope 1 ve Scope 2 emisyonlarının hesaplanması
• Gerekli durumlarda Scope 3 verilerinin hazırlanması
• Enerji ve üretim verilerinin merkezi şekilde toplanması
• Düzenli karbon raporlarının oluşturulması
• Denetime hazır kayıt altyapısının kurulması

Bu hazırlıklar, yalnızca CBAM uyumu açısından değil, şirketlerin sürdürülebilirlik performansını geliştirmesi açısından da önemli avantajlar sağlar.

Sonuç

CBAM, Avrupa Birliği ile ticaret yapan şirketler için yalnızca yeni bir mevzuat değil; aynı zamanda karbon yönetimi, veri kalitesi ve sürdürülebilirlik açısından önemli bir dönüşüm sürecidir.

Karbon verilerinin doğru hesaplanması, güvenilir şekilde raporlanması ve denetime hazır biçimde yönetilmesi, şirketlerin hem yasal uyum sağlamasına hem de uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü korumasına katkı sağlar.

MYKarbona ile Süreci Kolaylaştırın

MYKarbona, şirketlerin karbon verilerini tek platform üzerinden yönetmesine, raporlamasına ve sürdürülebilirlik süreçlerini dijitalleştirmesine yardımcı olur.

İster ilk karbon hesaplamanızı yapıyor olun ister mevcut süreçlerinizi daha verimli hale getirmek isteyin, MYKarbona ile karbon yönetimini daha sistematik, izlenebilir ve denetime hazır hale getirebilirsiniz.